“KOÇLUKTA ETİK” PAYLAŞIMI RAPORU

Yer : İTÜ Maslak Teknokent ARI 3 Konferans Salonu

Tarih : 20 Eylül 2018 – Saat 13:00-16:30

Paydaşlar: AC & EMCC

 

“Koçlukta Etik” başlıklı paylaşımımız 90 kadar koçun katılımı ile enfes bir sonbahar günü gerçekleşti. Ülkemiz bir kriz içindeyken, etik gibi bir konunun öneminin farkında olan, vaktini ayırabilen 90 kişi. Hepsini kutluyoruz. Sizler ile birlikte üretiyor ve paylaşıyoruz.  Aşağıda yer alan raporu, koçluk ile ilgilenen herkes ile paylaşma izniniz vardır. Paylaştıkça çoğalıyoruz. 

 

Etkinlik Akışı ve Önemli Noktalar

Açılış konuşmaları – AC Türkiye Başkanı Umut Ahmet Tarakcı, EMCC Türkiye Başkanı Evrim Cabbaroğlu, EMCC Dünya Başkanı Rıza Kadılar

Açılış konuşmalarında Umut Tarakcı, “adalet” değerinin ne kadar çok talep edildiğini ama maalesef bulunamadığını belirtip, etiğin toplumsal bir ihtiyaç olduğunu vurguladı. Evrim Cabbaroğlu, koçlukta etiğin ilerlemesi için en önemli mekanizmanın “koçluk süpervizyon”u olduğunu hatırlattı.  Rıza Kadılar, her zamanki paylaşımcı yaklaşımı ile etiğe global bakış açısını göstermek üzere bizlerle “EMCC Ethics Research Paper (April 2018)” sonuçlarını paylaştı. Rapora http://www.rizakadilar.net/kocluk-ve-mentorlugun-etik-boyutu/ adresinden ulaşılabilir.

Etik kavramına giriş ve vaka çalışması – AC Türkiye İletişim Başkanı Gökçe Pınar

Gökçe Pınar, öncelikle koçluk mesleğinin Uluslararası Sınıflandırma Sistemlerindeki yerini ve tanımını, meslekler arasında nerede olduğunu vurgulayarak konuşmasına başladı.  Detaylı şekilde hazırladığı ön çalışmada “nerede etik problem çıkar?” sorusuna net bir sınıflandırma ile giriş yaptı:

  • ·         Yasal düzenlemelere uyum,
  • ·         Menfaatler ve çıkar çatışmaları,
  • ·         Meslek sahibinin mesleki yetkinliği,
  • ·         Mesleğin korunması ve geliştirilmesi sorumluluğu,
  • ·         Kalite ve mesleki gelişim sorumluluğu

Her konunun üzerinden kısaca geçtikten sonra, kendi çözüm yollarını, tam da bir koçtan beklendiği şekilde soru ile detaylandırdı:

  • ·         Koç-Müşteri ilişkisinde 3 Kontrat net mi? (Yazılı kontrat, psikolojik kontrat, hedef kontrat)
  • ·         Seansların akışında bu 3 kontratta değişiklik olursa ne yapacağım?
  • ·         Müşterinin beklentisini karşılayacak yetkinlikte miyim?
  • ·         Müşterimle çalışmamdan etkilenebilecek taraflar kimler ve benim bu ilişkide taraflarla ilişkim nasıl olmalı?
  • ·         Koçluk süreci boyunca karşıt transferans yapma olasılığımın olduğu konular neler ve bununla ilgili nasıl önlem alacağım?

Vaka çalışmasında da, aktarılan vaka örneği üzerinde katılımcılar önce gruplar halinde çalıştı, sonra da katılımcıların soru ve yorumları ile uzmanların görüşleri doğrultusunda konu detaylıca tartışıldı.

Koçlukta Etik Paneli – AC Türkiye Etik Kurulu Başkanı Kutsal Köse (Moderatör), İŞ GYO Hukuk ve İK Grup Başkanı Pınar Ersin Kollu, Avukat ve Certified Ethics Officer Dr.Bülent Balkan, Eğitim Koçu, Storyteller ve Koç Süpervizörü Günay Özarın Öztürk, Liderlik ve Takım Koçu, Liderlik Eğitmeni Banu Parlar

Bülent Balkan, engin bilgisi ile etik, ahlak, yasa, etik ikilem gibi kavramları yerli yerine oturtabilmemiz için bize çeşitli örnekler sundu. Kendi hayatındaki etik duruş için,  ticari kaygıların nasıl üstesinden gelebildiğini vurguladı. “Etik” temelde neyin yanlış veya yasak olduğunu değil, neyin doğru olduğunu vurgulayan bir yaklaşım. Kurumların hazırladığı etik kodlar, çalışanları içine düşebileceği gri alanları tarif etmek üzere hazırlanmış olmalıdır. 

İç koçluk tecrübesini de öne çıkaran meslektaşımız Banu Parlar, müşteri ile açık olmanın önemini, müşterimiz ile paylaşmadığımız hiçbir şeyi onun üstü ile paylaşmanın uygun olmadığını, koçun bazı taleplere karşı özel bir duruş göstermesi gerektiğini, sözleşmede raporlama kısmının muhakkak belirtilmesi ve burada da içeriğin kesinlikle paylaşılmayacağının ifade edilmesi gerektiğini vurguladı. Ve noktayı koydu: Koçlukta üç boyut var: Teknik, ruh (vicdan, duygu), sanat.

Pınar Ersin Kollu, hem koç hem hukukçu şapkalarını kullanarak bize kanunlar açısından durumu özetledi:  Koçların sözleşmesi hizmet, vekalet ve eser sözleşmelerine benzer. Koçluk hizmetine ait bir sözleşme içeriği yoktur. Koç ve sponsor arasındaki sözleşme daha çok hizmet sözleşmesine yakındır. Koçlar, tüketicinin korunması, iş kanunu ve iş güvenliği kanunlarına tabidir. Hatta suçlanma durumuna göre ceza kanununa da tabi olabilirler. Hakim ilgili davada sözleşme esasına bakar; “Nasıl sona erdirecekler?”, “Bana gelmeden ne yapmışlar?” kısmına bakar. Sözleşmeler tek taraflı değil, her iki tarafı da dahil edecek bir dille yazılmalıdır. Sözleşmenin ekine meslek standartları ve etik kod konulabilir.  Özellikle işe iade davalarında danışanlar, “benim koçuma sorabilirsiniz; oldukça iyi durumdaydım, gereksiz yere işten çıkarıldım” diyebiliyor.

Günay Özarın, AC çatısında yaptığı okumalar çerçevesinde etik mesele ve ikilem farkını vurguladı ve Robert Kegan’ın gelişim evreleri ile etik olgusunu birleştirerek paylaştı. Bizim üzerinde durduğumuz konular ağırlıklı olarak ikilem olarak anılıyor.  Etik ikilem, kanunlara rağmen vicdanı rahatsız eden durumdur. Yani kanunen uygun görünen bir durum için vicdan bunun doğru olmadığını söyleyebilir.

 

Anket Sonuçları

Etkinliğimizin öncesinde ve sonrasında yapılan anketlerin sonuçları aşağıdadır.

Anket verileri paylaşım yöntemi:

 

Anketlere verilen cevaplardaki “diğerlerinden farklı olarak ifade edilen her öğe”, sıklığına bakılmaksızın “ayrı bir cevap” olarak aşağıdaki listeye ilave edilmiştir.

 

Etkinlik Öncesi Anketi

Koçlukta yaşadığınız etik problem örneklerini paylaşır mısınız?

·         Kurumsal/kurum içi koçluk:

o   Bazı danışanların, bu destek süresince verdiği bilgilerin kendisinin daha üst pozisyonlarda görevlendirilmesine etki edeceği düşüncesiyle yanıltıcı bilgiler vermesi

o   Üst düzey yöneticilere koçlukta bazı problemler yaşanabiliyor.

o   Sponsorun müşteri ile ilgili bilgi talep etmesi

o   Aynı kişiye/şirkete hem koçluk, hem eğitim verilmesi

·         Koç-Danışan iletişimi:

o   Danışanların tanıdıklık/arkadaşlık/sohbet aracılığı ile fayda sağlamaya çalışması

o   Danışanın çok samimi olması

o   Duygusal yakınlaşma

o   Danışanın paylaştığı özel bilgilerin etik olmayan durumlar içermesi

o   Psikolojik anlaşmayı yapmadan koçluk seansına başlamak

o   Danışanın annesi tarafından aile meselelerinin içine çekilmek

o   İlişki koçluklarında karşı tarafın bilgi talep etmesi

o   İlişkinin bağımlılığa gitme riski

o   Öğrenci koçluğunda çocuğun izni olmadan ebeveynle bilgileri paylaşmak

o   Boşanma sürecinde alınan koçluklarda, çiftlerin sorunlarını çözemeyip mahkemeye başvurduklarında koçun şahit olması konusunda ısrarcı olması, hatta sormadan şahit olarak koçun adını yazdırması

o   Danışanların ücret ve ödemelerde kolaylık talep etmesi, ödemeleri geciktirmesi ya da yapmaması

o   Danışanın randevuya gelmemesi (geleceğini söylemesine rağmen) 

·         Koçluk mesleği:

o   Kendini danışan gibi tanıtıp fiyat almaya çalışan koçların varlığı

o   Unvan sınavına kendisi yerine başkasının girmesini sağlayan koçlar olduğu söylentileri

o   Koçluk seansında “danışmanlık” alanına girilmesi

o   Koçluk eğitiminde, eğitmenin koç adayının paylaşımı ile ilgili olarak sınıf içinde onu rencide edecek yaklaşımlarda bulunması

o   Farklı kurumlardan sertifika alanların farklı yaklaşımları

o   “Gizlilik ve sınırlar nereye kadar?” sorusuna koçlar olarak nasıl cevap verileceğinin bilinmemesi

Etik problemlerin çözümünde kime danışıyorsunuz?

·         Etik konusunu yaşam biçimi haline getirmiş nadir kişilere

·         ICF ve AC platformundaki ilgililere

·         ICF Etik Kurulu’na

·         ICF Global web sitesindeki “Sıkça Sorulan Sorular” bölümüne

·         Koçluk eğitim kurumlarından ilgili eğitmen koçlarıma

·         Güvendiğim koç arkadaşlarıma

·         Kendi vicdanıma

·         Internetten edindiğim, güvenilirliğine kanaat getirdiğim kaynaklara

·         Mentörüme / Süpervizörüme

·         Psikoterapistime

·         Koçluk standartlarına

·         Farklı alanlarda çalışan akademisyenlere

·         Güven duyduğum amir ya da yakınlarıma

·         Bu tip etkinliklere katılarak bilgi almaya çalışıyorum.

·         Nadiren avukata

Etik konusundaki bilgi seviyenizi nasıl değerlendirirsiniz?

·         Yanıt sayısı: 35

·         Ortalama puan  (5 üzerinden) : 3,46

Türkiye’deki etik bilgi seviyesini nasıl değerlendirirsiniz?

·         Yanıt sayısı : 36

 

·         Ortalama puan (5 üzerinden): 2,14

 

Etkinlik Sonrası Anketi

Etkinlik sonunda Etikle ilgili ne gibi kazanımlarınız oldu?

·         Etik kavramı:

o   Etik konusunun kritik öneme sahip olduğunun görülmesi

o   Örneklendirmeler sayesinde etik sorunlarla ilgili fikirlerin daha netlik kazanması, nelerin etik problem olarak görülebileceğinin fark edilmesi

o   Etik-Hukuk ve Etik-Ahlak ilişkisi

·         Koçluk mesleği:

o   Koçluk yetkinliklerinin gelişmesinin gerekliliği

o   Aktarım – karşıt aktarım riskleri

o   Süpervizyonun önemi

·         Hukuki boyut:

o   Sözleşme:

§  Hukuki olarak ciddi sorunlarla karşı karşıya kalınabileceğinin anlaşılması

§  Kontratın net olmasının önemi

§  Kontratın etik ve ahlaka uygun olmasının önemi

§  Koç-Müşteri ilişkisinin niteliği

§  Sınırlar neler?

Sizi en çok hangi bilgi etkiledi?

·         Etik kavramı:

o   Nelerin etik konusu olabileceği

o   Etik-Ahlak ayrımı

o   Etiğin Hukuktan daha geniş bir çerçeve içermesi

o   Etik mesele – Etik ikilem kavramları

·         Vaka çalışması

·         Koçlar arasında etik prensiplerin bilinmediğine dair Dr.Rıza Kadılar’ın sunduğu anket sonuçları

·         Koçluk mesleği:

o   “Ben danışanıma karşı ne kadar netim?” sorusunu koçun sorması gerekliliği

o   Koçluk kalitesinin etikten geçtiğinin fark edilmesi

·         Hukuki boyut:

o   Sözleşme:

§  Sözleşmenin önemi

§  Sözleşme içeriğinde en ince detayların, ilişkinin kapsamının açık ve net yazılması

§  Sözleşmeye eklenmesi gereken hususlar

§  KVKK gereklilikleri

§  Etik gereği kontrat koşullarında esneklik veya değişiklik gerekliliği

o   Etik-Hukuk ilişkisi

Etik konusunda ne gibi ihtiyaçlarınız oluştu?

·         Etik kavramı:

o   Etik konusundaki bilgi seviyesini arttırmak

o   Türk toplumunda koçların karşılaştığı etik mesele- etik ikilem vaka örneklerini duymak

o   Temel prensipleri oluşturup özümsemek

o   Etik-ahlak ayrımını iyi yapmak ve neyin etik kapsamına girdiğini ayırt etmek

·         Kurumsal/kurum içi koçluk:

o   Sponsor firma ve müşteri arasında kalmayı engelleyecek araçlar

·         Koçluk mesleği:

o   Koçluk meslek yeterliliklerini öğrenmek

o   Süpervizöre danışmak

·         Hukuki boyut:

o   Sözleşme:

§  Kontratta detaycı ve net olmak

§  Kontrata koçluk filozofisinin, meslek standartları gerekliliklerinin ve etik kodun dahil edilmesi

§  Standartlaştırılmış genel sözleşme örneği

o   Hukuki anlamda dikkat edilmesi gereken kritik noktalar kontrol listesi

·         Etkinlikler:

o   Etik konusunun daha sık aralıklarla gündeme gelmesini sağlayacak seminerler

o   Üniversite öğrencilerinin/gençlerin etik konusunda duyarlılıklarının arttırılmasına ilişkin tavsiyeler

 

o   Daha fazla bilgi edinmeye ve yaşanmış vakalar ile anlam derinliği kazanmaya dönük aksiyon

 

Yorum ve Değerlendirme

Etkinliğin sonunda aldığımız geri bildirimler, bize Etik konusunda bilgi paylaşımına ne kadar ihtiyaç duyulduğunu gösterdi. Katılımcılar, benzer ve daha derinlikli içeriklerle yeni etkinlikler yapılması konusundaki taleplerini ilettiler.

Katılımcılar etik konusundaki bilgi seviyelerini 5 üzerinden 3,46 olarak değerlendirirken, Türkiye için çok daha düşük bir sayısal değer öngörmektedirler: 2,14. Bu sayılar, koçların kendilerini “etik yaklaşımı düşük seviyede olan bir alanda” gördüklerini göstermektedir. Bu durum koçların koçluğa güvensiz bir şekilde başlamasına neden olabilecektir. 

“Etkinlik Öncesi Anket”, etik konusunda çalışılması gereken vaka başlıklarını gösteriyor.

“Etkinlik Sonrası Anket” sonucunda, sonraki çalışmalara en çok ışık tutacak yorumları “Etik konusunda ne gibi ihtiyaçlarınız oluştu?” sorusuna gelen cevaplarla aldık. Burada da, yukarıda bahsettiğimiz konuların içinde en sıklıkla ifade edilen ihtiyaçlar “Etik konusunda daha derin ve vakalarla derinleştirilmiş bilgilere sahip olmak” ve “sözleşmelerin daha yetkin şekilde oluşturulması konusunda bilgi sahibi olmak” olarak ortaya çıkıyor.

 

Koçlar bu raporu gelişim yolculukları için bir girdi olarak kullanırlarsa, kendilerini zor günlere daha iyi hazırlayabilirler.

 

Raporu Hazırlayanlar:

Umut Ahmet Tarakcı

AC Türkiye Başkanı, House of Human YK Başkanı

 

Simla Altunbay

AC Türkiye Koordinatörü

Yazarın diğer yazıları:

Bilgi ve Kayıt Formu