YÖNETİCİ KOÇUNUN BESLENME ÇANTASI

Yönetici koçu, kendisini nasıl yetiştirmeli? , Neleri öğrenmeli?

Bu beslenme çantasının amacı, yönetici koçuna kendisini yetiştireceği alanları ve kullanabileceği bazı araçları tanıtmaktır. Bu nedenle çok detay verilmemiş sadece önceliğinizi belirleyebileceğiniz kadar açıklama yapılmıştır.

Koçluğa başlamak için gerek ve yeter şart iyi bir koçluk eğitimi almaktır. Sonrası ise koçluğun merkeze aldığı kişiyi, yani danışanı tanıma araçlarından ve sonrasında işi tarif eden araçlardan oluşmaktadır. Hepsi birden gözünüzü korkutmasın ama diğer yandan işin ciddiyetini de görün lütfen. Zaman içinde hepsi öğrenilir…

·       Kişilik envanterleri (DISC, MBTI,  Big 5) 

      Dört veya beş kişilik tipine göre değerlendirme yapan envanterleridir. İşe alımda kullanıldığı gibi, koçlukta da kullanılmaktadır.

   Motivasyon teorileri (Vroom; Beklenti Kuramı, Porter-Lawler’ın benzer Beklenti-Değer Kuramı, Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi, Herzberg’in Hijyen ve Motivasyonel Faktörler Teorisi, McGregor’un X  ve Y teorisi) 

    Motivasyon teorileri en geniş olarak kullandığımız araçlardır. Danışandaki içsel ve dışsal motivasyon kaynaklarını bulmak; dışsal kaynakları, içsel olanlar ile değiştirmek, koçluğun yaygın konularındandır. Her danışan için danışanı harekete geçiren kaynakları bulmak için bu teorilerin her birinden farklı açılardan faydalanmak gerekmektedir. Bu nedenle teorilere harcanan zaman, doğru harcanmıştır.

·        Sosyal öğrenme teorisi ve öz yeterlilik (Bandura, Kolb)

   Danışanın öğrenme sürecini anlamak için nasıl öğrendiğini de anlamak gerekir. Bu noktada, Öğrenme Stilleri Envanteri (David A.Kolb) kullanılabilir.  Öğrenmenin kişide nasıl bir etki yarattığını görmek ve bu etkinin devamını sağlamak, öz yeterliliği arttıracaktır.

·       Humanistik Psikoloji Terapileri (Bilişsel Davranışsal Teori, Gestalt)

    Önce davranışsal çözümler bulunmaya çalışılmıştır ki Maslow bunlardan biridir. Sonra Bilişsel teoriler öne çıkmıştır ki, Adler bunlardan biridir. En son ikisi birleştirilerek Bilişsel Davranışsal Teoriye (CBT) dönüşmüştür. Bu teorileri bilmek, koçluğun temellerini ve yöntemlerini anlamak açısından önemlidir. Gestalt temelli koçluk modeli örneği:

         Neuro-linguistic programming- NLP (Bandler ve Grinder) 

Yönetici koçluğunda, danışanın düşünürken kullandığı genellemeleri (meta programlar), öğrenme yaklaşımlarını, algılama ve hafızda tutuş sıralamasını anlamak için NLP uygun araçlar sunmaktadır.

·       Liderlik Kuramları ve örnek liderler (Özellikler Teorisi, Durumsal Teori)

Yönetici koçları aynı zamanda liderlik koçlarıdır. Her yöneticinin lider olması beklenmeyebilir. Ancak liderlik becerileri gösteren yöneticiler, etki alanlarını arttırmaktadırlar.

·       Performans Göstergeleri (360 derece)

Modern sistemleri kullanan yöneticilerin, iş arkadaşları tarafından değerlendirildikleri uygulamalar koçlukta danışana geri bildirim vermekte faydalı olmaktadır. Koçluğa başlamadan önce bu bilgileri almanız önemlidir.

·       Kuşak teorileri (X,Y,Z)

Yaklaşık 20 yıllık döngüler ile, aynı dönemde doğmuş insanların belirli özelliklerinin birbirine benzediğini savlayan yaklaşımdır.

·       Duygusal Zeka (Daniel Goleman)

Koçluk eğitimlerinin olmazsa olmaz bilgisidir. Danışanın duygularını konuşmayan bir koç, çok önemli bir veriyi dışarda bırakmış olacaktır. İş dünyasının mekaniği gereği kaçırdığı kısım duygudur. O nedenle koçun önce kendi duygularını sonra da danışanın duygularını tanıyabilmesi, danışana da tanıtabilmesi gerekmektedir.

·       Çatışma Yönetimi ( Blake ve Mouton, Rahim)

Yöneticilerin farklı çalışanlara karşı farklı liderlik yaklaşımı uygulaması gerektiği gibi; farklı çatışma durumlarında da farklı farklı yaklaşım stratejileri uygulaması doğru olur. Bir çatışma içine girildiğinde yöneticinin uygulayacağı yöntemi seçerken kullanılabilecek araçlardan birisi, çatışma yönetimi teorileridir.

·       Kariyer Teorileri (Holland Mesleki Envanteri)

6 farklı davranış tipine göre meslek tavsiyesinde bulunan bir envanterdir: Gerçekçi, araştırıcı, artistik, sosyal, girişimci, geleneksel. Her bir tipe göre farklı bir meslek önerisinde bulunur.

Bu konuda farklı envanterlerde kullanılabilir. Danışanın talebi, istediği bir mesleğe geçmek ise, envanter uygulanarak bir fikir elde edilir. Kişilik envanterleri de aynı maksatlar ile kullanılabilir.

·       Transaksiyonel Analiz (Eric Berne)

      Yetişkin ve çocuk rollerinin, yaşla değil uygulama ile ilgisi olduğunu ortaya çıkaran aydınlatıcı bir teoridir. Çalıştığınız danışanın, iş arkadaşlarına hangi rolleri ile yaklaştığını bulup , ortaya çıkarmanıza yardımcı olur.

·       Değerler Çalışması (House of Human)

     Her danışanda yapılması uygun olan bir çalışma türüdür. Danışan kendi değerlerinin farkına vardığında netleşmekte ve yeni eylem adımları belirlemektedir. Çalıştığı kurumun değerleri ile kendi değerleri uyum göstermeyen yöneticiler mutsuzluk yaşamaktadır. Ayrıca yöneticilerin, şirket vizyonuna ulaşmak gibi bir görevi olduğundan sadece kendi değerleri değil, iş arkadaşlarının değerlerini bilip anlaması gerekmektedir.

·       Beynin çalışma yöntemleri, Nöral koçluk  ( Paul Brown ve Virginia Brown)  

Beynin çalışma yöntemlerini bilmek, koçluk yaklaşımınızı ciddi oranda değiştirebilir. Beynin alışkanlık edinmesi, davranışları tercih etmesi, değişime karar vermesi gibi çok önemli hususlar, hormonların beyindeki aktivasyonu ile gerçekleşmektedir.

Brown’lar tarafından ele alınan Nöral Koçluk, beynin çalışma özelliklerini kullanarak, koçun seçeceği sorular ve yaratacağı etkiyi biyolojik olarak incelemektedir.

 

NOT : Bu yazının genişletilmiş versiyonunu eş yazarı olduğum “Koçluk Atölyesi” kitabından bulabilirsiniz. 

 

Umut Ahmet TARAKCI

AC Accredited Master Executive Coach For Coaching Türkiye Başkanı

 

Bilgi ve Kayıt Formu